ชมรม คนรักสุขภาพ: มะเร็งที่โคนลิ้น

โดยทั่วไปอาจแบ่งลิ้นออกเป็น 2 ส่วน ได้แก่ ส่วนที่อยู่ในช่องปาก (oral tongue) และส่วนโคนลิ้น (base of the tongue) ซึ่งอาจเกิดเป็นโรคมะเร็งได้ทั้งสองส่วน ลิ้นส่วนที่อยู่ในช่องปาก เป็นบริเวณส่วนหน้าสองในสามของลิ้นทั้งหมด สังเกตได้จากเป็นส่วนที่โผล่ออกมาจากปากขณะแลบลิ้นเต็มที่ โรคมะเร็งที่เกิดขึ้นบริเวณนี้ เรียกว่า mouth (oral) cancer

ส่วนของโคนลิ้นอยู่บริเวณหนึ่งในสามส่วนหลังของลิ้นทั้งหมด ซึ่งเป็นตำแหน่งที่อยู่ใกล้กับลำคอมาก โรคมะเร็งที่เกิดขึ้นบริเวณนี้ เรียกว่า oropharyngeal cancer

สาเหตุ

สาเหตุที่แท้จริงยังไม่ทราบแน่ชัด

ปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญ ได้แก่ การสูบบุหรี่ การสูบซิการ์ และการสูบไปป์

การบริโภคแอลกอฮอล์ในปริมาณมากเพิ่มความเสี่ยงที่ทำให้เป็นโรคนี้

ส่วนใหญ่เซลล์มะเร็งของลิ้นจะเป็นชนิดเซลล์สความัส squamous cell carcinoma ซึ่งเป็นเซลล์ที่แบนคล้ายผิวหนัง ปกคลุมเยื่อบุช่องปาก เยื่อบุโพรงจมูก กล่องเสียง ต่อมไทรอยด์ และลำคอ

อาการ

ปื้นสีแดงหรือขาวบนลิ้น ที่สังเกตพบว่าไม่หายไป

เจ็บคอเรื้อรัง

บริเวณบนลิ้นที่รู้สึกเจ็บปวด

กลืนแล้วเจ็บ

อาการชาในปาก

เลือดออกจากลิ้น

การวินิจฉัย

ส่วนใหญ่สามารถให้การวินิจฉัยได้จากการซักถามประวัติอาการโดยละเอียด ร่วมกับการตรวจร่างกายอย่างถี่ถ้วน

การตัดชิ้นเนื้อเพื่อนำมาตรวจทางพยาธิวิทยา

การตรวจทางรังสีและการตรวจเพิ่มเติมอื่นๆ ในกรณีที่มีข้อบ่งชี้ ช่วยประเมินความรุนแรงและการกระจายของโรค

การรักษา

ผลการรักษาโรคที่อยู่ในระยะแรกๆ ดีกว่าผลการรักษาเมื่อโรคลุกลามไปมากแล้ว

หลักสำคัญในการรักษาอยู่ที่ขนาดของมะเร็งและการกระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองใกล้เคียง

วิธีการรักษาประกอบด้วยการผ่าตัด ฉายแสง และเคมีบำบัด

สำหรับก้อนมะเร็งที่มีขนาดเล็ก การผ่าตัดถือเป็นวิธีที่ดีที่สุด ในกรณีที่ก้อนมะเร็งมีขนาดใหญ่ขึ้น และแพร่กระจายไปที่ต่อมน้ำเหลือง อาจพิจารณาผ่าตัดรักษาวิธี radical neck dissection ร่วมกับการฉายแสง

มะเร็งที่มีขนาดใหญ่มากหรือลุกลามไปมาก อาจพิจารณารักษาด้วยเคมีบำบัด รังสีรักษา ร่วมกับการผ่าตัดวิธี glossectomy

ผลจากการรักษา

การผ่าตัดมะเร็งจะมีผลต่อการพูดออกเสียง การกินอาหาร การดื่มน้ำ และลักษณะภายนอกที่เปลี่ยนแปลงไป

การฉายแสงมีผลทำให้คอแห้ง ปากเป็นแผล และการรับรสที่เปลี่ยนไป

ผลข้างเคียงของยาเคมีบำบัดขึ้นกับชนิดของยา ส่วนใหญ่นิยมใช้ cisplatin และ 5 fluorouracil (5FU) บางรายอาจได้รับยา carboplatin, bleomycin หรือ methotrexate